Trong một thị trường vốn ngày càng trưởng thành, hoạt động Quan hệ Nhà đầu tư (Investor Relations - IR) không nên chỉ được nhìn nhận như hoạt động công bố thông tin hay truyền thông tài chính. Đằng sau một hệ thống IR thực chất phải là chất lượng quản trị, tầm nhìn dài hạn của người lãnh đạo và một triết lý phát triển nhất quán. Bởi giá cổ phiếu có thể thay đổi từng ngày, nhưng niềm tin của thị trường chỉ có thể được tích lũy qua nhiều năm.
IR bắt đầu từ triết lý của người lãnh đạo
Khi nói đến IR, chúng ta thường nghĩ đến báo cáo tài chính, công bố thông tin, Đại hội đồng cổ đông, gặp gỡ chuyên gia phân tích hay các cuộc trao đổi với nhà đầu tư. Nhưng đó mới là phần dễ nhìn thấy.
Nền tảng sâu xa hơn của IR nằm ở người chủ doanh nghiệp, HĐQT và Ban điều hành. Nếu lãnh đạo doanh nghiệp coi kinh doanh chủ yếu là hành trình tìm kiếm những cơ hội trong ngắn hạn, IR rất dễ trở thành hoạt động hỗ trợ truyền thông cho từng giai đoạn. Nhưng nếu doanh nghiệp được nhìn nhận như một sự nghiệp dài hạn, có thể được tiếp nối từ thế hệ này sang thế hệ khác, cách tiếp cận sẽ khác.
Khi đó, minh bạch, tử tế, trách nhiệm với cổ đông, khách hàng, người lao động, cộng đồng và tinh thần đóng góp cho sự phát triển của đất nước cần trở thành những giá trị xuyên suốt trong quản trị.
IR chỉ thực sự bền vững khi những nguyên tắc ấy xuất phát từ cấp lãnh đạo cao nhất và được chuyển hóa thành hành động. Bởi suy cho cùng, không một chiến lược IR xuất sắc nào có thể thay thế cho một doanh nghiệp chưa tạo ra giá trị thực chất.
Từ nghĩa vụ công bố đến văn hóa minh bạch
Tuân thủ đầy đủ quy định công bố thông tin là yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp niêm yết. Nhưng với những doanh nghiệp hướng đến chuẩn mực quản trị cao hơn, tuân thủ nên được coi là điểm khởi đầu chứ không phải điểm kết thúc của IR.
Doanh nghiệp hoàn toàn có thể chủ động cung cấp thêm những thông tin hữu ích về sản xuất - kinh doanh, quản trị, thị trường, tiến độ các dự án trọng yếu, dòng tiền, phân bổ vốn, quản trị rủi ro hay những chỉ tiêu vận hành quan trọng. Tùy đặc thù từng doanh nghiệp, bên cạnh báo cáo quý có thể xây dựng bản tin IR tháng, cập nhật hoạt động định kỳ, thậm chí những bản tin ngắn hàng tuần đối với thông tin phù hợp.
Tuy nhiên, minh bạch không đồng nghĩa với công bố mọi thứ. Thông tin cần bảo đảm chính xác, nhất quán, có tính trọng yếu, công bằng trong khả năng tiếp cận, đồng thời cân bằng với yêu cầu bảo vệ bí mật kinh doanh và lợi thế cạnh tranh. Mục tiêu cuối cùng không phải để thị trường nhận được nhiều thông tin hơn, mà là nhận được thông tin tốt hơn để hiểu doanh nghiệp đúng hơn.
Đừng đặt IR vào nhiệm vụ “đẩy giá cổ phiếu”
Đây có lẽ là ranh giới quan trọng để xây dựng một nền văn hóa IR lành mạnh.
Giá cổ phiếu chịu tác động đồng thời từ kết quả kinh doanh, kỳ vọng, lãi suất, dòng tiền, tâm lý thị trường và nhiều yếu tố bên ngoài doanh nghiệp. Vì vậy, sẽ không phù hợp nếu lấy biến động giá cổ phiếu trong ngắn hạn làm thước đo chủ yếu cho hiệu quả IR.
IR không có nhiệm vụ làm cho cổ phiếu tăng giá. IR có trách nhiệm giúp thị trường có đủ thông tin để định giá doanh nghiệp một cách hợp lý hơn.
Doanh nghiệp đang ở đâu? Lợi thế cạnh tranh là gì? Tăng trưởng tương lai đến từ đâu? Khả năng tạo dòng tiền ra sao? Vốn được phân bổ như thế nào? Rủi ro nào cần được nhận diện? Và đặc biệt, những điều lãnh đạo từng cam kết đã được thực hiện đến đâu?
Khi có sự nhất quán giữa điều đã nói - việc đang làm - kết quả đạt được, uy tín của doanh nghiệp sẽ dần trở thành một loại tài sản.
IR cần trở thành một phần của quản trị doanh nghiệp
Một bước tiến xa hơn là đưa IR từ chức năng truyền thông thành một cấu phần của hệ thống quản trị và chiến lược tài chính doanh nghiệp.
IR khi đó phải là cây cầu hai chiều.
Một chiều giúp HĐQT và Ban điều hành truyền tải chiến lược, năng lực và triển vọng của doanh nghiệp tới thị trường. Chiều còn lại phải đưa tiếng nói của thị trường trở về bàn nghị sự của lãnh đạo.
Những câu hỏi lặp lại của cổ đông, quan ngại của nhà đầu tư tổ chức, đánh giá của chuyên gia phân tích, sự khác biệt về định giá so với doanh nghiệp cùng ngành… đều là những dữ liệu quản trị đáng giá.
Qua đó, lãnh đạo có thể nhận diện khoảng cách giữa giá trị doanh nghiệp đang tạo ra và giá trị mà thị trường đang nhìn thấy.
Đây cũng là lý do nên thiết lập cơ chế phối hợp thường xuyên giữa HĐQT - Ban điều hành - Tài chính - IR - Pháp chế -Truyền thông, thay vì để IR hoạt động như một “ốc đảo”.
Niềm tin được nhìn thấy rõ nhất khi doanh nghiệp gặp khó khăn
Khi doanh thu, lợi nhuận tăng trưởng và thị trường thuận lợi, làm IR tương đối dễ. Thước đo thực sự của IR thường xuất hiện khi doanh nghiệp đối mặt với những thời điểm khó khăn.
Khi kết quả thấp hơn kế hoạch, dự án chậm tiến độ hoặc môi trường kinh doanh thay đổi, sự im lặng có thể tạo ra khoảng trống thông tin; và khoảng trống thông tin thường nhanh chóng được lấp đầy bởi suy đoán.
Doanh nghiệp không nhất thiết phải có ngay một câu trả lời hoàn hảo. Nhưng thị trường cần sự chủ động, thái độ thẳng thắn, nguyên nhân có cơ sở, giải pháp cụ thể và những mốc thực hiện có thể kiểm chứng.
Thị trường có thể chấp nhận một quý kinh doanh chưa tốt. Điều khó lấy lại hơn nhiều là niềm tin một khi đã bị suy giảm.
Xây dựng một “hạ tầng niềm tin” cho doanh nghiệp niêm yết
Từ góc độ thực tiễn, các doanh nghiệp có thể cân nhắc xây dựng chiến lược IR 3 - 5 năm song hành với chiến lược kinh doanh và tài chính; chuẩn hóa câu chuyện đầu tư - equity story; xây dựng bộ chỉ tiêu tài chính và vận hành nhất quán; nâng chất lượng báo cáo tiếng Anh; duy trì Investor Day, analyst meeting và đối thoại định kỳ với cổ đông.
Xa hơn, có thể phát triển IR Digital Hub - một trung tâm dữ liệu số giúp nhà đầu tư dễ dàng tiếp cận báo cáo tài chính, dữ liệu vận hành, tài liệu quản trị, chiến lược phát triển, các cam kết của lãnh đạo và tiến độ thực hiện theo thời gian.
Quan trọng hơn, HĐQT có thể định kỳ đánh giá không chỉ “IR đã tổ chức bao nhiêu sự kiện”, mà là thị trường đã hiểu doanh nghiệp tốt hơn chưa; cơ cấu nhà đầu tư có bền vững hơn không; khả năng tiếp cận nhà đầu tư dài hạn có cải thiện không; khoảng cách thông tin có được thu hẹp không.
Đó mới là những KPI có ý nghĩa chiến lược.
Từ vốn tài chính đến “vốn niềm tin”
Ở tầm rộng hơn, chất lượng IR của từng doanh nghiệp còn góp phần tạo nên chất lượng của cả thị trường vốn.
Khi doanh nghiệp minh bạch hơn, quản trị tốt hơn và nhà đầu tư được đối xử công bằng hơn, niềm tin đối với thị trường được củng cố. Niềm tin tốt hơn có thể hỗ trợ thu hút những dòng vốn dài hạn, qua đó tạo thêm nguồn lực cho khu vực doanh nghiệp và nền kinh tế.
Vì thế, câu hỏi của một doanh nghiệp niêm yết có lẽ không nên chỉ là: “Làm thế nào để thị trường quan tâm đến cổ phiếu của chúng ta?”.
Mà nên là: “Chúng ta phải quản trị doanh nghiệp như thế nào để xứng đáng với niềm tin của nhà đầu tư hôm nay và những thế hệ cổ đông mai sau?”.
Bởi vốn tài chính có thể được huy động qua một thương vụ, nhưng vốn niềm tin phải được tích lũy qua từng quyết định, từng con số và từng lời cam kết được thực hiện.
IR vì thế là quản trị niềm tin.
Và khi niềm tin được xây dựng trên nền tảng minh bạch, tử tế, năng lực thực thi, trách nhiệm và tầm nhìn dài hạn, nó sẽ trở thành một nguồn vốn đặc biệt để doanh nghiệp kiến tạo giá trị bền vững cho cổ đông, khách hàng, cộng đồng và đóng góp tích cực cho sự phát triển của đất nước.
Nguyễn Quang Huy - CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường đại học Nguyễn Trãi
FILI
