Cả nước về tổng thể cơ bản đủ tài nguyên làm vật liệu xây dựng, nhưng nguồn phân bố không đều, trong khi quy hoạch, cấp phép và điều phối còn chậm khiến một số địa phương vẫn thiếu cục bộ. Chính phủ yêu cầu xây cơ chế điều phối liên tỉnh ngay trong tháng 10/2026.
Văn phòng Chính phủ ngày 18/08 truyền đạt chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc về việc rà soát, điều phối nguồn vật liệu xây dựng thông thường cho các công trình trọng điểm quốc gia.
Chỉ đạo được đưa ra sau khi Bộ Nông nghiệp và Môi trường rà soát tình hình tại các tỉnh, thành phố. Kết quả cho thấy nguồn tài nguyên khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường của Việt Nam về tổng thể cơ bản đủ đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội và các dự án trọng điểm trong trung, dài hạn. Không ít địa phương còn trữ lượng lớn, các mỏ đang khai thác vẫn có thể nâng công suất và có khả năng chia sẻ nguồn cung cho nơi khác.
Thế nhưng vật liệu lại không phải lúc nào cũng có sẵn ở đúng nơi dự án cần. Tài nguyên phân bố không đều giữa các vùng, trong khi nhu cầu thường dồn vào những khu vực cùng lúc triển khai nhiều công trình lớn.
Tình trạng này còn gặp thêm một loạt khâu triển khai chậm, từ điều tra địa chất, đánh giá trữ lượng, cập nhật quy hoạch đến chuẩn bị mỏ, cấp phép khai thác và nâng công suất các mỏ hiện có. Việc đưa vật liệu từ địa phương có nguồn dư sang nơi đang cần cũng chưa theo kịp, khiến một số loại vật liệu vẫn thiếu cục bộ tại một số địa phương trong từng thời điểm.
Phó Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp các bộ, ngành và địa phương xây dựng cơ chế điều phối nguồn vật liệu liên vùng, liên tỉnh trong tháng 10/2026. Khi cần điều phối, các công trình và dự án quan trọng quốc gia sẽ được ưu tiên nguồn cung.
Một cơ sở dữ liệu quốc gia về vật liệu xây dựng cũng sẽ được xây dựng, tập hợp thông tin về vị trí mỏ, trữ lượng, công suất khai thác, nhu cầu sử dụng và khả năng đưa vật liệu sang khu vực khác. Dữ liệu phải được cập nhật thường xuyên thay vì chỉ rà soát khi một dự án phát sinh nhu cầu.
Hằng năm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường còn phải công bố Bản đồ số quốc gia về nguồn cung vật liệu xây dựng. Cùng với hệ thống dự báo cung - cầu theo từng vùng và từng loại vật liệu, dữ liệu này sẽ phục vụ việc xác định nơi nào đang thiếu, nơi nào còn khả năng tăng khai thác hoặc hỗ trợ địa phương khác.
Tình hình cung - cầu vật liệu trên cả nước cũng được tổng hợp hằng năm để báo cáo Thủ tướng. Phương án điều phối có thể được điều chỉnh khi nhu cầu tại các vùng thay đổi.
Ở cấp địa phương, các tỉnh, thành phố phải rà lại những mỏ đang khai thác. Mỏ nào còn đủ điều kiện có thể được xem xét nâng công suất để bổ sung vật liệu cho các công trình trọng điểm.
Các địa phương cũng phải cập nhật quy hoạch, bổ sung những khu vực có tiềm năng khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường và tính trước nhu cầu từ các dự án hạ tầng. Xa hơn, Chính phủ yêu cầu chuẩn bị quỹ mỏ cho giai đoạn 2030-2045 để tránh rơi vào cảnh có dự án quy mô lớn nhưng chưa xác định được nguồn vật liệu.
Trước quý 2/2027, các tỉnh, thành phố phải hoàn thành việc lập, phê duyệt và tổ chức thực hiện đề án đánh giá tiềm năng khoáng sản nhóm III, nhóm IV theo thẩm quyền. Ngân sách địa phương và các nguồn vốn hợp pháp khác phải được bố trí cho việc điều tra địa chất, đánh giá tiềm năng và xây dựng dữ liệu khoáng sản.
Với những địa phương còn khó khăn về kinh phí, Bộ Tài chính được giao phối hợp Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu phương án bố trí nguồn lực cho công tác điều tra, đánh giá khoáng sản theo quy định.
Các bộ, ngành và địa phương phải chia sẻ thông tin và chịu trách nhiệm trước Thủ tướng về việc bảo đảm nguồn vật liệu cho những dự án trọng điểm thuộc phạm vi quản lý.
Tử Kính (Theo Thông tin Chính phủ)
FILI
.jpg)
