Tuy nhiên, sau một năm đầy biến động, chính những đồng tiền "an toàn" này lại trở thành nguồn gốc của sự bất ổn. Đồng USD và Yên sụt giảm mạnh trong năm 2025 và tiếp tục sang năm 2026, trong khi đồng Franc Thụy Sĩ tuy mạnh lên nhưng lại gây ra thách thức mới cho đất nước có lạm phát thấp và phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu.
Đồng USD đi xuống
Chính sách thương mại "thất thường" của Tổng thống Donald Trump đã làm rung chuyển vị thế của đồng tiền dự trữ thế giới. Việc ông Trump sắp xếp lại thương mại toàn cầu bằng thuế quan năm 2025 đã châm ngòi cho làn sóng "bán tháo nước Mỹ" (Sell America) - một cuộc tháo chạy khỏi các tài sản Mỹ, bao gồm cả đồng bạc xanh.
Trong báo cáo tháng 12, ngân hàng tư nhân Thụy Sĩ Julius Baer chỉ ra rằng "các chính sách thương mại bất thường" chỉ là một trong những nguyên nhân khiến đôla gặp khó khăn. "Đạo luật to đẹp" của Tổng thống Trump đã đẩy nước Mỹ vào " con đường nợ nần không bền vững", đồng thời việc ông gây áp lực lên Chủ tịch Fed Jerome Powell cũng làm giảm niềm tin nhà đầu tư.
Chỉ số đồng USD – thước đo sức mạnh của đồng bạc xanh so với rổ tiền tệ chủ chốt - lao dốc 9.37% trong năm 2025 và tiếp tục sụt sâu hơn năm 2026. Đáng chú ý nhất là ngày 29/01, chỉ số này rớt 1.3% trong một ngày - mức giảm mạnh nhất kể từ khi Tổng thống Trump công bố thuế quan đối ứng lần đầu vào tháng 4/2025, khiến đồng bạc xanh về mức thấp nhất gần 4 năm.
Diễn biến chỉ số đồng USD
George Saravelos, Trưởng bộ phận nghiên cứu ngoại hối tại Deutsche Bank, tuyên bố địa vị trú ẩn an toàn của đồng USD chỉ còn là "chuyện cổ tích". Ông chỉ ra rằng mối tương quan giữa đồng bạc xanh và cổ phiếu "gần như bằng không" trong lịch sử, và đồng USD cũng “không còn tương quan với chỉ số S&P 500" trong năm qua.
Cole Smead, Chuyên gia từ Smead Capital Management, còn bi quan hơn khi dự báo: "Đồng USD đang trong xu hướng giảm dài hạn". Ông so sánh với giai đoạn sau bong bóng công nghệ cuối thập niên 1990, khi đồng bạc xanh lao dốc 41% từ năm 2002 đến mức thấp năm 2008.
Yên Nhật biến động mạnh trong sự bất định
Trong khi đó, đồng Yên Nhật đã trải qua một năm biến động cực kỳ mạnh. Từ mức 156 so với đồng USD vào đầu năm 2025, đồng Yên tạm thời mạnh lên khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BỌ) báo hiệu tăng lãi suất, nhưng lại yếu đi mạnh sau tháng 10 khi Thủ tướng Sanae Takaichi áp dụng chính sách tài khóa mở rộng.
Diễn biến tỷ giá Yên Nhật
Chỉ trong giai đoạn từ khi bà Takaichi lên nắm quyền đến ngày 23/01, đồng Yên đã mất 5.9%. Tình hình chỉ tạm ổn định sau khi Fed New York thực hiện "kiểm tra tỷ giá" (rate check) và Đảng LDP giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử Hạ viện.
Những đồn đoán về việc chính phủ can thiệp đang lan tràn xung quanh đồng tiền từng được coi là "bến đỗ an toàn" của châu Á. Các chuyên gia từ Citi cho rằng đồng Yên khó có thể yếu hơn mức 160 đổi 1 USD, vì điều này có thể khiến Nhật Bản hoặc Mỹ phải can thiệp vào thị trường.
Franc Thụy Sĩ nổi lên
Trong khi đồng USD và Yên Nhật gặp khó, đồng Franc Thụy Sĩ nổi lên như "ngôi sao sáng" mới. Nhờ sự ổn định chính trị, nợ công thấp và nền kinh tế đa dạng của Thụy Sĩ, đồng Franc đã tăng gần 13% so với đồng USD trong năm 2025 và tiếp tục mạnh lên trong năm 2026, đạt mức cao nhất trong 11 năm.
Matthew Ryan, Chuyên gia từ Ebury, khẳng định đồng Franc Thụy Sĩ đã "củng cố vị thế như đồng tiền trú ẩn an toàn hàng đầu", trong khi đồng USD và Yên Nhật "chắc chắn đã mất đi một phần ánh hào quang".
Tuy nhiên, sức mạnh của đồng Franc lại gây thêm một áp lực khác cho Thụy Sĩ. Với tỷ lệ lạm phát chỉ 0.1% và lãi suất cơ bản ở mức 0%, đồng tiền mạnh có thể gây thêm áp lực giảm phát cho nền kinh tế phụ thuộc xuất khẩu.
Chủ tịch Ngân hàng Trung ương Thụy Sĩ (SNB) Martin Schlegel đã cảnh báo sẵn sàng "can thiệp vào thị trường ngoại hối nếu cần thiết", mặc dù điều này có thể gây xích mích với chính quyền Trump - người từng phản đối các can thiệp của SNB.
Lee Hardman, Chuyên gia từ MUFG Bank, nhận định sức hấp dẫn trú ẩn an toàn của cả đồng Yên và USD đã bị "suy yếu nghiêm trọng" do bất ổn chính trị. Trong dài hạn, đồng Franc Thụy Sĩ đã chứng minh là "kênh bảo vệ giá trị tốt nhất" trong nhóm các đồng tiền G10.
Các nhà kinh tế được Reuters thăm dò dự báo đồng USD có thể mạnh lên 2.2% so với đồng Franc vào cuối tháng 4/2026, nhưng xu hướng tổng thể cho thấy cuộc cách mạng trong thế giới tiền tệ đang diễn ra.
UBS dự báo đồng Franc sẽ chỉ giảm khoảng 2% so với đồng USD vào cuối năm, trong khi SNB khó có thể "phản ứng mạnh" do "rủi ro giảm phát hạn chế" và "triển vọng tăng trưởng toàn cầu lạc quan".
"Can thiệp ngoại hối rải rác là có thể, nhưng hành động rộng không được bảo đảm, theo quan điểm của chúng tôi, vì rủi ro giảm phát hạn chế, triển vọng tăng trưởng toàn cầu lạc quan, và định giá quá cao vừa phải của CHF", họ nói.
Vũ Hạo
