Cổ phiếu Việt Nam chính thức được đưa vào các bộ chỉ số thị trường mới nổi của FTSE Russell từ ngày 21/9, đánh dấu cột mốc quan trọng sau nhiều năm cải cách nhằm thu hút dòng vốn quốc tế. Tuy nhiên, tác động của việc nâng hạng sẽ không chỉ nằm ở dòng vốn trong ngắn hạn, mà còn phụ thuộc vào quá trình cải thiện khả năng tiếp cận thị trường và quy mô của thị trường chứng khoán Việt Nam.
Theo FTSE Russell, việc nâng hạng có thể giúp Việt Nam thu hút thêm tới 6 tỷ USD dòng vốn. Thị trường chứng khoán Việt Nam đã nằm trong danh sách theo dõi từ năm 2018 để chờ chuyển lên nhóm thị trường mới nổi, cùng với những thị trường lớn như Trung Quốc và Ấn Độ.
Kỳ vọng nâng hạng đã giúp khơi lại sự quan tâm của nhà đầu tư nước ngoài đối với cổ phiếu Việt Nam. Theo dữ liệu từ Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM, nhà đầu tư nước ngoài mua ròng 2.7 ngàn tỷ đồng (104 triệu USD) cổ phiếu trong tuần trước. Tính từ đầu năm, tuy nhiên, khối ngoại vẫn bán ròng khoảng 91 ngàn tỷ đồng.
Tuy nhiên, phản ứng của thị trường trong ngày chính thức được nâng hạng lại không hoàn toàn tích cực. VN-Index giảm gần 16 điểm, tương đương 0.88%, xuống 1,799.67 điểm, sau khi có thời điểm giảm hơn 30 điểm. Khối ngoại cũng góp phần vào áp lực bán khi bán ròng hơn 660 tỷ đồng trên HOSE.
Dòng vốn sẽ tăng dần theo từng đợt
Sau giai đoạn hưng phấn ban đầu, sự chú ý của thị trường có thể lắng xuống trước khi tăng trở lại khi các đợt phân bổ tỷ trọng lớn hơn đến gần, theo ông Thomas Nguyễn, Giám đốc thị trường toàn cầu tại CTCK SSI.
“Tôi kỳ vọng thị trường sẽ tương đối trầm lắng cho đến khi tiến gần năm 2027”, ông Nguyen nói.
Việc đưa cổ phiếu Việt Nam vào các bộ chỉ số của FTSE Russell sẽ được thực hiện theo 4 đợt, bắt đầu với tỷ trọng 10% vào tháng 9/2026, tiếp đó là 20% vào tháng 3/2027, rồi 35% vào tháng 6/2027 và 35% vào tháng 9/2027.
Điều này đồng nghĩa tác động từ dòng vốn theo các bộ chỉ số sẽ không xuất hiện toàn bộ ngay trong ngày nâng hạng, mà được phân bổ theo từng giai đoạn.
“Càng tiến gần đến đợt đưa thêm cổ phiếu vào chỉ số vào tháng 3, sự chú ý sẽ càng tăng trở lại. Do tỷ trọng được phân bổ lớn hơn, tác động đối với nhà đầu tư trong nước cũng có thể rõ rệt hơn”, ông Thomas Nguyễn nói thêm.
Sau khi Việt Nam được nâng hạng, Vanguard dự kiến tăng đầu tư vào Việt Nam lên khoảng 2.5 tỷ USD trong vài năm tới.
Vẫn còn những bài toán phía trước
Việc nâng hạng FTSE Russell không đồng nghĩa với việc mọi rào cản đối với dòng vốn quốc tế đã được giải quyết. Một số vấn đề vẫn còn, trong đó có giới hạn sở hữu nước ngoài và tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free float) tại một số doanh nghiệp.
Đây cũng là lý do tác động dài hạn của việc nâng hạng sẽ phụ thuộc nhiều vào khả năng Việt Nam tiếp tục cải thiện cấu trúc thị trường, thay vì chỉ dựa vào dòng vốn thụ động từ các quỹ mô phỏng chỉ số.
Cột mốc FTSE Russell đồng thời làm sống lại kỳ vọng Việt Nam có thể tiếp tục được MSCI nâng hạng trong tương lai. Một trong những bước tiến được thị trường chú ý là việc đưa vào vận hành cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), dự kiến từ năm 2027, qua đó có thể giúp Việt Nam cải thiện khả năng đáp ứng các yêu cầu về khả năng tiếp cận thị trường của MSCI.
Theo ông Thomas Nguyễn, việc triển khai CCP sẽ đóng vai trò quan trọng trong nỗ lực hướng tới một đợt nâng hạng tiếp theo.
“FTSE tập trung vào khả năng tiếp cận thị trường. MSCI tập trung vào quy mô”, ông nói. “Đó là lý do CCP có ý nghĩa quan trọng đến vậy”.
Như vậy, ngày 21/9 không phải điểm kết thúc của câu chuyện nâng hạng, mà là thời điểm Việt Nam bước vào một giai đoạn mới. Dòng vốn quốc tế có thể tăng dần theo quá trình tái cơ cấu các bộ chỉ số, trong khi những cải cách về hạ tầng, khả năng tiếp cận và quy mô thị trường sẽ quyết định liệu hiệu ứng nâng hạng có thể chuyển thành dòng vốn dài hạn hay không.
Vũ Hạo
FILI
