Cuối năm 2025, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (VCC) ban hành quyết định chấp thuận có điều kiện thương vụ tập trung kinh tế giữa APM Terminals B.V., CTCP Cảng Container Quốc tế Hateco Hải Phòng (HHIT) và ông Trần Văn Kỳ (Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hateco và HHIT).
Theo văn bản này, giao dịch mua lại doanh nghiệp được phép thực hiện nhưng các bên phải thực hiện hàng loạt nghĩa vụ giám sát liên quan đến thị phần vận tải container, biến động cước biển, phụ phí vận tải cũng như nhóm khách hàng lớn của cảng HHIT.
Cảng Container Quốc tế Hateco Hải Phòng được thành lập đầu năm 2022 với vốn điều lệ ban đầu khoảng 1.35 ngàn tỷ đồng, do ông Trần Văn Kỳ làm Chủ tịch kiêm người đại diện pháp luật.
Doanh nghiệp sau đó nâng vốn lên gần 1.8 ngàn tỷ đồng và đến tháng 8/2025 chuyển sang mô hình công ty cổ phần. Tại thời điểm này, cơ cấu vốn cho thấy ông Trần Văn Kỳ hạ tỷ lệ sở hữu từ 79.9% xuống còn 49.1% vốn điều lệ, chiều ngược lại ghi nhận CTCP Tập đoàn Hateco nắm 50.5%.
Trọng tâm hoạt động của HHIT là dự án bến container số 5 và số 6 tại khu cảng nước sâu Lạch Huyện - khu vực được định hướng trở thành cửa ngõ logistics quốc tế của miền Bắc.
HHIT nhanh chóng trở thành cảng nước sâu có sản lượng lớn tại Lạch Huyện sau chưa đầy 1 năm khai thác - Ảnh: Hateco
Hai bến cảng có tổng diện tích gần 73 ha, cầu bến dài khoảng 900 m, độ sâu trước bến gần -18 m, đủ khả năng tiếp nhận cùng lúc 2 tàu container cỡ lớn trên 18,000 TEU. Công suất thiết kế đạt khoảng 2.2 triệu TEU mỗi năm, mở ra các tuyến vận tải trực tiếp sang châu Âu và châu Mỹ, giúp hàng hóa xuất nhập khẩu giảm phụ thuộc trung chuyển qua khu vực.
Bên cạnh quy mô hạ tầng, HHIT được đầu tư theo mô hình cảng thông minh với hệ thống cẩu bờ STS tầm với lớn, cẩu e-RTG chạy điện, nền tảng quản trị khai thác đồng bộ cùng cổng tự động và hệ thống đặt lịch xe container.
Chỉ sau chưa đầy 1 năm vận hành, sản lượng thông qua cảng đã đạt gần 498,000 container, tương đương khoảng 800,000 TEU, chiếm gần 40% thị phần container tại khu vực Lạch Huyện.
Đối tác của Hateco trong thương vụ là APM Terminals - đơn vị khai thác cảng container thuộc Tập đoàn A.P. Moller-Maersk của Đan Mạch, một trong những tập đoàn logistics tích hợp lớn nhất thế giới.
APM Terminals hiện quản lý hơn 60 cảng container trên toàn cầu và đã có mặt tại Việt Nam thông qua hệ thống cảng tại Cái Mép trước khi mở rộng hoạt động ra Hải Phòng.
Việc Maersk tham gia giúp HHIT kết nối trực tiếp với các tuyến tàu quốc tế lớn, thu hút nhiều hãng vận tải toàn cầu cập cảng định kỳ. Cùng với đó, giao dịch này cũng được cơ quan cạnh tranh xếp vào nhóm cần giám sát chặt do khả năng tạo ra sức ảnh hưởng đáng kể trong chuỗi vận tải biển và khai thác cảng.
Theo các điều kiện đi kèm quyết định chấp thuận, các bên phải định kỳ báo cáo biến động cước vận tải biển và các khoản phụ phí, thị phần vận tải container trên 26 tuyến quốc tế đi và đến Việt Nam, cùng danh sách 10 hãng tàu mang lại doanh thu lớn nhất cho cảng.
Bên cạnh đó, Doanh nghiệp còn phải xây dựng và báo cáo các kế hoạch đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả khai thác nhằm giảm chi phí, cải thiện chất lượng dịch vụ và tăng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Ông Trần Văn Kỳ, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hateco - Ảnh: Hateco
Logistics liên tục xuất hiện trong các hồ sơ tập trung kinh tế
Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (VCC) là cơ quan trực thuộc Bộ Công Thương, có nhiệm vụ kiểm soát cạnh tranh theo Luật Cạnh tranh 2018, trong đó trọng tâm là giám sát các hoạt động tập trung kinh tế như mua lại, sáp nhập, hợp nhất và liên doanh giữa doanh nghiệp. Những giao dịch vượt các ngưỡng về doanh thu, tài sản, giá trị giao dịch hoặc thị phần kết hợp đều phải thông báo trước để đánh giá khả năng hạn chế cạnh tranh trên thị trường.
Báo cáo kiểm soát tập trung kinh tế năm 2024 cho thấy số hồ sơ gửi về VCC tiếp tục tăng mạnh, đạt 197 hồ sơ, cao hơn so với các năm trước. Trong đó, 140 hồ sơ đã được xử lý và cho phép thực hiện, phản ánh hoạt động mua bán - sáp nhập đang ngày càng sôi động tại Việt Nam.
Xét theo lĩnh vực, phần lớn giao dịch tập trung kinh tế rơi vào 4 nhóm ngành chính gồm bất động sản, dịch vụ, năng lượng - khoáng sản và công nghiệp. Đây cũng là các mảng dẫn đầu về số lượng hồ sơ trong nhiều năm liền, cho thấy dòng vốn M&A chủ yếu xoay quanh những ngành có quy mô lớn và tác động rộng tới thị trường.
Về hình thức, mua lại doanh nghiệp chiếm hơn 3/4 tổng số hồ sơ thông báo, vượt xa các hình thức sáp nhập hay liên doanh. Đáng chú ý, doanh nghiệp nước ngoài tham gia hơn một nửa số giao dịch, cho thấy vai trò lớn của dòng vốn ngoại trong các thương vụ M&A tại Việt Nam.
Trong số các giao dịch tiềm ẩn rủi ro cạnh tranh cao phải bước vào thẩm định chính thức năm 2024, VCC ghi nhận các trường hợp thuộc dịch vụ logistics, tài chính tiêu dùng và hàng tiêu dùng nhanh - những lĩnh vực gắn trực tiếp với chuỗi cung ứng và thị trường tiêu dùng.
Cuối năm 2024, cơ quan này chấp thuận có điều kiện việc thành lập liên doanh giữa Global Terminal Limited S.À.R.L và CTCP Cảng Hải Phòng (UPCoM: PHP) trong lĩnh vực dịch vụ cảng biển. Giao dịch này cũng đi kèm yêu cầu giám sát biến động cước vận tải container, phụ phí, nhóm khách hàng lớn và cơ cấu quyền kiểm soát tại liên doanh mới thành lập.
Bước sang năm 2025, chuỗi hồ sơ tập trung kinh tế có điều kiện tiếp tục được công bố dồn dập. Giữa năm, VCC chấp thuận có điều kiện thương vụ giữa Grab, VH2 Solutions, Grab Inc. và bà Lý Thụy Bích Huyền trong lĩnh vực nền tảng số và vận tải công nghệ.
Tháng 9/2025, giao dịch giữa Adnoc International Germany Holding AG và Covestro AG trong ngành hóa chất - vật liệu công nghiệp tiếp tục đi kèm cơ chế giám sát cạnh tranh.
Đến tháng 10/2025, loạt thương vụ lớn khác được công bố gồm giao dịch giữa Saint-Gobain Việt Nam, GS Engineering & Construction Corp. và Công ty TNHH Vật liệu Sáng tạo Phú Mỹ trong lĩnh vực vật liệu xây dựng, cùng thương vụ giữa The Siam Commercial Bank và Home Credit Việt Nam trong mảng tài chính tiêu dùng.
Cuối năm 2025, VCC tiếp tục chấp thuận có điều kiện giao dịch liên quan tới CTCP Dược phẩm Imexpharm (HOSE: IMP) với sự tham gia của Lian SGP Holding và nhóm nhà đầu tư trong nước.
Song song với hoạt động giám sát, Bộ Công Thương cũng xây dựng dự thảo nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh, đề xuất tăng mạnh mức phạt đối với hành vi không thông báo tập trung kinh tế hoặc cung cấp thông tin không trung thực khi nộp hồ sơ. Động thái này nhằm siết chặt việc tuân thủ nghĩa vụ pháp lý của doanh nghiệp trong các thương vụ mua bán, sáp nhập quy mô lớn.
* Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia ra văn bản về thương vụ thâu tóm IMP của ông lớn dược phẩm Trung Quốc
Tử Kính
