Trước khi quyết định bãi bỏ từ năm 2026, lệ phí môn bài được điều chỉnh chủ yếu bởi Luật Phí và lệ phí năm 2015 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành. Nổi bật là Nghị định 139/2016/NĐ-CP quy định về lệ phí môn bài, sau đó được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 22/2020/NĐ-CP nhằm mở rộng các trường hợp được miễn và hoàn thiện cơ chế thu.
Quyết định bãi bỏ lệ phí môn bài từ năm 2026
Ngày 04/05/2025, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân. Nghị quyết đưa ra một trong những giải pháp, yêu cầu để phát triển kinh tế tư nhân, trong đó có bãi bỏ lệ phí môn bài.
Đến ngày 17/05/2025, Quốc hội chính thức ban hành Nghị quyết 198/2025/QH15 về một số chính sách hỗ trợ thuế, phí, lệ phí nhằm khuyến khích phát triển doanh nghiệp và sản xuất, kinh doanh. Tại Khoản 7 Điều 10 Nghị quyết này quy định rõ: “Chấm dứt việc thu, nộp lệ phí môn bài từ ngày 01 tháng 01 năm 2026” đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và các tổ chức, cá nhân khác có liên quan.
Theo đó, kể từ ngày 01/01/2026, doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh không còn nghĩa vụ kê khai, nộp lệ phí môn bài cho các năm từ 2026 trở đi, cơ quan thuế cũng dừng phát sinh nghĩa vụ ghi thu khoản thu này từ ngân sách.
Tác động trực tiếp đến tài chính doanh nghiệp
Dù mức thu lệ phí môn bài không phải là khoản chi lớn so với tổng chi phí thuế của doanh nghiệp, nhưng việc bãi bỏ vẫn mang lại hiệu ứng giảm chi phí tài chính và chi phí tuân thủ nhất định.
Với mức lệ phí môn bài phổ biến 2-3 triệu đồng/năm (tùy theo vốn điều lệ) cho một doanh nghiệp. Hiện nay, các doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, hộ kinh doanh có thể tiết kiệm được một khoản chi cố định hằng năm, đặc biệt khi có nhiều chi nhánh, địa điểm kinh doanh.
Lợi ích tài chính thể hiện rõ hơn ở nhóm doanh nghiệp có nhiều đơn vị phụ thuộc, chi nhánh, bởi trước đây mỗi đơn vị như vậy phát sinh nghĩa vụ lệ phí môn bài riêng nếu có đăng ký mã số thuế phụ thuộc. Ngoài ra, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nhóm thường nhạy cảm với các khoản chi cố định sẽ được giảm áp lực từ khoản phí mà họ phải nộp dù hoạt động kinh doanh có thể có lãi hoặc lỗ.
Bên cạnh đó, việc bãi bỏ lệ phí môn bài còn có ý nghĩa trong việc cải thiện dòng tiền ngắn hạn cho doanh nghiệp, nhất là trong bối cảnh doanh nghiệp vừa phải phục hồi sau các giai đoạn khó khăn kinh tế. Không phải bố trí nguồn nộp lệ phí môn bài đầu năm giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc phân bổ nguồn tiền cho hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc trả nợ, trả lương.
Ảnh minh họa
Giảm gánh nặng thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ
Một trong những tác động rõ nét nhất của việc bãi bỏ lệ phí môn bài là giảm gánh nặng thủ tục hành chính cho cả người nộp lẫn cơ quan quản lý thuế. Lệ phí môn bài vốn là khoản thu định kỳ hằng năm, đi kèm nghĩa vụ kê khai, theo dõi, đối chiếu của doanh nghiệp và quy trình kiểm tra, quản lý của cơ quan thuế.
Mặc dù các mẫu tờ khai lệ phí môn bài đã được đơn giản hóa, nhưng doanh nghiệp vẫn phải dành thời gian rà soát, xác định mức bậc theo vốn điều lệ hoặc vốn đầu tư, khai lần đầu cho doanh nghiệp mới và điều chỉnh khi có thay đổi. Khi khoản phí này được xóa bỏ, doanh nghiệp giảm thủ tục hành chính định kỳ, qua đó tiết kiệm thời gian và chi phí nhân sự kế toán, thuế.
Ở góc độ quản lý Nhà nước, cơ quan thuế cũng tiết kiệm được nguồn lực cho công tác quản lý, theo dõi, đôn đốc và xử lý vi phạm liên quan đến lệ phí môn bài. Nguồn lực này có thể được phân bổ sang các nhiệm vụ quản lý trọng tâm, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý thuế.
Tác động tới doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh
Nghị quyết 198/2025/QH15 đặt trọng tâm vào việc hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, trong đó bãi bỏ lệ phí môn bài là một trong những biện pháp tối ưu. Bên cạnh việc xóa bỏ khoản phí này, tại Điều 10 của Nghị quyết còn quy định miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa trong ba năm kể từ khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu.
Đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh, việc không còn lệ phí môn bài từ năm 2026 giúp giảm bớt rào cản chi phí khi cân nhắc duy trì hoặc mở rộng hoạt động kinh doanh chính thức. Trước đây, nhiều hộ kinh doanh quy mô rất nhỏ vẫn phải nộp một khoản lệ phí cố định hằng năm, dẫn đến tâm lý ngại đăng ký kinh doanh hoặc chuyển đổi lên doanh nghiệp vì sợ tăng chi phí và thủ tục.
Việc bãi bỏ lệ phí môn bài kết hợp với ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể được xem là tín hiệu tích cực. Điều này góp phần mở rộng cơ sở thuế trong dài hạn, thay vì chỉ tập trung vào một khoản phí nhỏ nhưng gây cảm nhận bất hợp lý đối với các chủ thể mới khởi sự kinh doanh.
Tác động đến ngân sách Nhà nước và chính sách thuế
Về phía ngân sách, lệ phí môn bài là khoản thu không quá lớn trong cơ cấu thu ngân sách, nhất là so với thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân. Việc bãi bỏ lệ phí môn bài thể hiện quan điểm cơ cấu lại nguồn thu theo hướng giảm các khoản thu mang tính “phí vào cửa” đối với hoạt động kinh doanh chính thức, tập trung hơn vào các thuế trực tiếp gắn với kết quả sản xuất kinh doanh. Thay vì thu cố định hằng năm bất kể lãi lỗ, Nhà nước định hướng thu ngân sách thông qua các sắc thuế phản ánh đúng hơn sức khỏe tài chính và quy mô hoạt động của doanh nghiệp, như thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng.
Những lưu ý thực tiễn cho doanh nghiệp
Doanh nghiệp cần chú ý một số điểm trong giai đoạn chuyển tiếp và sau khi bãi bỏ lệ phí môn bài. Theo đó, doanh nghiệp phải rà soát, tất toán đầy đủ nghĩa vụ lệ phí môn bài tính đến hết năm 2025, bao gồm kê khai bổ sung nếu có thiếu sót và xử lý các khoản phạt chậm nộp, vi phạm hành chính.
Từ năm 2026 trở đi, doanh nghiệp không lập tờ khai lệ phí môn bài mới và không nộp khoản phí này nữa. Thay vào đó, nên cập nhật lại quy trình nội bộ để loại bỏ các bước liên quan đến lệ phí môn bài, tránh làm thủ tục không cần thiết. Điều này cũng bao gồm việc cập nhật phần mềm quản trị thuế nội bộ và tài liệu hướng dẫn nội bộ để phù hợp với khung pháp lý mới.
Việc bãi bỏ lệ phí môn bài từ ngày 01/01/2026 là bước điều chỉnh chính sách quan trọng, góp phần giảm chi phí và thủ tục hành chính, nhất là với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh, hướng tới môi trường kinh doanh minh bạch, chi phí tuân thủ hợp lý và khuyến khích khu vực kinh tế tư nhân phát triển.
ThS. LS. Huỳnh Thị Mỹ Hằng (Công ty Luật Anh Sĩ)
